Decemberstress als moeder
12 minuten geleden
13 minuten om te lezen
Het is half november en je voelt het alweer beginnen.
De decembermaand komt eraan.
En terwijl anderen praten over gezelligheid, lichtjes, cadeautjes en samen zijn, begint er in jouw hoofd vooral een enorme lijst te ontstaan.
Wat gaan we doen met Sinterklaas?
Heb ik al genoeg cadeautjes?
Wat gaan we eten met kerst?
Wanneer gaan we naar mijn ouders en wanneer naar mijn schoonfamilie?
Wat als iemand teleurgesteld is?
En hoe zorg ik ervoor dat de kinderen een fantastische decembermaand hebben?
Ondertussen loopt je gewone leven natuurlijk gewoon door.
Je werkt. Je zorgt voor de kinderen. Je probeert je huishouden enigszins op orde te houden. Misschien heb je ook nog een eigen onderneming, deadlines die afgerond moeten worden of een agenda die eigenlijk al veel te vol zit.
En ergens tussendoor moet jij ook nog genieten.
Want december hoort toch gezellig te zijn?
Maar als je heel eerlijk bent, kijk je misschien vooral uit naar januari.
Naar het moment waarop alles weer normaal is.
Waarop je niet meer overal aan hoeft te denken.
Waarop je eindelijk weer even adem kunt halen.
Maar wat als het probleem niet alleen die drukke decembermaand is? Wat als juist deze maand zichtbaar maakt hoe vaak jij jezelf voorbijloopt?
Waarom december voor zoveel moeders stressvol is
December is voor veel gezinnen een maand waarin extra veel georganiseerd, gepland en geregeld moet worden.
Er zijn cadeautjes, surprises, kerstdiners op school, familiebezoeken, feestelijke maaltijden en sociale verplichtingen.
Maar wat deze maand voor veel moeders vooral zwaar maakt, is niet alleen wat er allemaal gedaan moet worden.
Het is alles wat ze in hun hoofd met zich meedragen.
Want terwijl jij aan het werk bent, denk je alvast na over het kerstdiner.
Terwijl je boodschappen doet, bedenk je dat je nog een cadeautje voor de juf moet regelen.
En terwijl je eindelijk op de bank zit, schiet je ineens te binnen dat je nog moet reageren op het berichtje van je schoonmoeder over tweede kerstdag.
Je bent voortdurend bezig.
Zelfs wanneer je niets aan het doen bent.
Dit wordt ook wel de mental load genoemd: de mentale belasting van het voortdurend onthouden, plannen, organiseren en vooruitdenken.
En die belasting wordt groter wanneer jij niet alleen verantwoordelijk bent voor de praktische organisatie, maar je ook verantwoordelijk voelt voor hoe iedereen zich voelt.
Want je wilt niet alleen dat het kerstdiner geregeld is.
Je wilt dat iedereen het gezellig heeft.
Dat niemand zich buitengesloten voelt.
Dat de kinderen mooie herinneringen maken.
Dat je ouders niet teleurgesteld zijn.
En dat niemand vindt dat je ergens tekortschiet.
En precies daar komen twee patronen samen die je misschien al veel langer kent.
Pleasen tijdens de feestdagen: iedereen tevreden willen houden
Je wilt dat iedereen het naar zijn zin heeft. Je kinderen, je ouders, je schoonfamilie, je partner of je ex, je collega's, de juf. En jij voelt als geen ander aan wat iedereen verwacht.
Pleasen in december herken je bijvoorbeeld aan:
Ja zeggen tegen het zoveelste kerstbezoek, terwijl je eigenlijk een rustdag nodig hebt.
Een kerstplanning maken waarbij iedereen aan bod komt, behalve jij.
Je aanpassen aan de wensen van familie, ook als je weet dat het voor jouw gezin te veel is.
Op je werk nog extra taken oppakken, omdat iedereen het druk heeft.
Je schuldig voelen als je nee zegt, en daarom maar ja zeggen.
Herkenbaar? Stel je eens voor.
Je hebt besloten dat je dit jaar eerste kerstdag lekker thuis wilt blijven.
Geen verplichtingen. Geen uitgebreide voorbereidingen. Gewoon met je gezin op de bank, een spelletje doen en samen eten.
Het lijkt je heerlijk.
Totdat je moeder belt.
"Maar jullie komen toch wel eerste kerstdag? We hebben jullie vorig jaar ook al zo weinig gezien."
En daar gebeurt iets.
Je voelt onmiddellijk die spanning.
Je wilt eigenlijk nee zeggen, maar tegelijkertijd voel je je schuldig.
Je begint te twijfelen.
Misschien kunnen we toch even gaan.
Het is ook maar één dag.
Ik wil haar niet teleurstellen.
En voordat je het weet, heb je alweer ja gezegd.
Terwijl je eigenlijk iets anders wilde.
Waarom nee zeggen zo moeilijk kan voelen
Pleasen wordt vaak gezien als aardig, behulpzaam of rekening houden met anderen.
En natuurlijk is er niets mis met rekening houden met de mensen van wie je houdt.
Maar er is een belangrijk verschil tussen iets doen omdat je het graag wilt en iets doen omdat je bang bent voor de reactie van de ander.
Wanneer je pleast, kan de behoefte om teleurstelling, kritiek of spanning te voorkomen zwaarder wegen dan je eigen behoefte.
Dat patroon kan al vroeg ontstaan.
Misschien heb je vroeger geleerd dat het belangrijk was om lief te zijn, je aan te passen of vooral geen problemen te veroorzaken.
Misschien kreeg je waardering wanneer je behulpzaam was.
Of voelde je je verantwoordelijk voor de sfeer thuis.
Dan kan je brein gaandeweg een verband gaan leggen tussen aanpassen en veiligheid.
Als iedereen tevreden is, is het goed.
Als niemand boos is, hoef ik me geen zorgen te maken.
Als ik voor iedereen zorg, doe ik het goed.
En hoewel je inmiddels volwassen bent, kunnen die automatische reacties nog steeds aanwezig zijn.
Juist tijdens de feestdagen, wanneer familieverwachtingen en oude rollen samenkomen, kunnen ze extra sterk naar voren komen.
Je zegt ja.
Je regelt het.
Je past je aan.
En ondertussen raak je steeds verder verwijderd van wat jij eigenlijk nodig hebt.
De vraag is dus niet alleen waarom je geen nee durft te zeggen. De vraag is ook waarom de teleurstelling van een ander voor jou zwaarder voelt dan je eigen grens.
Perfectionisme: waarom alles in december zo goed moet zijn
En dan is er nog dat andere patroon.
Misschien herken je jezelf niet eens direct als perfectionist.
Je hoeft namelijk helemaal geen perfect opgeruimd huis te hebben of alles tot in de puntjes georganiseerd te krijgen om last te hebben van perfectionisme.
Perfectionisme kan ook betekenen dat je voortdurend het gevoel hebt dat je tekortschiet.
Dat het altijd beter kan.
Dat je meer had kunnen doen.
Of dat je jezelf verwijten maakt wanneer iets niet gaat zoals je had bedacht.
Je hebt een beeld in je hoofd van hoe de feestdagen eruit moeten zien. Een sfeervol versierd huis. Originele surprises met een grappig gedicht. Een verzorgd kerstdiner. Kinderen met glimmende ogen. En jij, ontspannen en stralend in het midden.
Het probleem? Dat beeld is bijna niet te halen. En als het niet lukt zoals je het voor ogen had, voel je je teleurgesteld. Vooral in jezelf.
Perfectionisme in december herken je bijvoorbeeld aan:
Om middernacht nog aan een surprise werken, omdat het gekochte idee "niet goed genoeg" voelt.
Drie winkels af voor precies het juiste cadeau.
Je schuldig voelen als je een kant-en-klaar toetje meeneemt.
Je ergeren aan jezelf als de kerstfoto niet lukt, of je kind huilt bij de kerstviering.
Het gevoel dat je pas mag ontspannen als alles af is. (Alleen is het nooit af.)
Perfectionisme voelt als hoge standaarden en zorgzaamheid. Maar eigenlijk zit er vaak iets anders onder: de angst om tekort te schieten. Als het perfect is, kan niemand iets aanmerken. Ook jij niet.
Neem bijvoorbeeld pakjesavond.
Je hebt cadeautjes gekocht, alles ingepakt, gedichten geregeld en gezorgd dat er iets lekkers op tafel staat.
De kinderen zijn enthousiast.
Het is gezellig.
Maar achteraf denk jij vooral aan dat ene cadeautje dat je vergeten bent.
Of aan het feit dat je niet zo'n leuke surprise had gemaakt als die andere moeder.
Misschien zie je op Instagram een gezin met prachtige kerstdecoraties, zelfgebakken koekjes en kinderen in bijpassende kerstpyjama's.
En ineens voelt jouw eigen decemberavond een stuk minder bijzonder.
Terwijl je kinderen misschien gewoon ontzettend gelukkig waren.
De angst achter perfectionisme
Perfectionisme gaat lang niet altijd over het streven naar kwaliteit.
Het kan ook een manier zijn om jezelf te beschermen tegen kritiek, afwijzing of het gevoel niet goed genoeg te zijn.
Wanneer je diep vanbinnen gelooft dat je pas waardevol bent als je alles goed doet, wordt een fout maken al snel meer dan een fout.
Het voelt dan alsof jij tekortschiet als persoon.
En dat maakt december behoorlijk ingewikkeld.
Want er is altijd wel iets dat beter kan.
Een uitgebreider kerstdiner.
Een origineler cadeau.
Een mooiere kerstboom.
Meer aandacht voor de kinderen.
Meer tijd voor familie.
En voor je het weet, ben je niet meer bezig met wat jij belangrijk vindt.
Je bent bezig met voldoen aan een beeld van hoe het zou moeten zijn.
Je probeert de perfecte decembermaand te creëren, maar verliest onderweg het plezier dat je juist zo graag wilde ervaren.
Waarom jij je verantwoordelijk voelt voor de gezelligheid van iedereen
Er zit nog een diepere laag onder deze decemberstress.
Veel vrouwen die pleasen en perfectionistisch zijn, hebben een sterk ontwikkeld verantwoordelijkheidsgevoel.
Ze merken snel wanneer iemand niet lekker in zijn vel zit.
Ze voelen spanning in een ruimte.
Ze zien wat er moet gebeuren voordat iemand anders het opmerkt.
En ze nemen vaak automatisch de verantwoordelijkheid om iets op te lossen.
Misschien herken je dat tijdens het kerstdiner.
Je hebt uren in de keuken gestaan.
Iedereen zit aan tafel.
Maar in plaats van zelf ontspannen te genieten, ben je voortdurend bezig.
Heeft iedereen genoeg te drinken?
Vindt iedereen het eten lekker?
Waarom kijkt je moeder zo stil?
Hebben de kinderen het wel naar hun zin?
Moet je nog iets regelen?
Je bent fysiek aanwezig.
Maar mentaal ben je voortdurend aan het controleren of alles goed gaat.
En zodra iemand een opmerking maakt over het eten of de planning, voel jij je aangesproken.
Alsof het jouw verantwoordelijkheid is dat niemand iets te klagen heeft.
Wat het jou kost (en wat je kind ervan meekrijgt)
Wanneer je gewend bent om voortdurend rekening te houden met de stemming en behoeften van anderen, kan je aandacht sterk naar buiten gericht raken.
Je scant als het ware steeds je omgeving.
Niet noodzakelijk bewust, maar automatisch.
Je merkt subtiele signalen op en probeert daarop vooruit te lopen.
Bij sommige mensen hangt dit samen met eerdere ervaringen waarin aanpassen hielp om conflicten te vermijden of verbinding te behouden.
Je stresssysteem kan daardoor sneller geactiveerd raken wanneer je spanning, kritiek of teleurstelling verwacht.
Dat betekent niet dat iedere vrouw die pleast een onveilige jeugd heeft gehad. Zulke patronen kunnen op verschillende manieren ontstaan.
Maar wanneer jij jezelf steeds verantwoordelijk maakt voor wat anderen voelen, blijft er weinig ruimte over om te onderzoeken hoe het eigenlijk met jou gaat.
En dat kost energie.
Heel veel energie.
Want je kunt het gedrag, de verwachtingen en de gevoelens van anderen nooit volledig controleren.
Hoe hard je ook je best doet. Perfectionisme en pleasen kosten enorm veel energie. Je bent de hele maand "aan". Je slaapt slechter, raakt sneller geïrriteerd en hebt minder geduld. En begin januari ben je zo moe dat je je afvraagt waar de feestdagen eigenlijk gebleven zijn.
En dan is er nog iets. Je kinderen kijken mee. Ze zien hoe jij met druk omgaat, hoe je over jezelf praat en of je nee durft te zeggen. Vooral gevoelige kinderen voelen jouw spanning feilloos aan. Als jij gejaagd bent, worden zij vaak ook onrustiger.
Dat is geen reden om je nóg schuldiger te voelen. Integendeel: het is juist een mooie reden om het anders te doen. Want wanneer jij rust vindt, geef je je kinderen het mooiste voorbeeld dat er is: dat goed genoeg ook echt goed is.
Waarom je zelfs tijdens de feestdagen niet kunt ontspannen
Misschien heb je eindelijk een vrije dag.
De cadeautjes zijn geregeld.
Het eten staat klaar.
Er hoeft even niets.
En toch lukt het je niet om rustig op de bank te zitten.
Je ziet de was liggen.
Je denkt aan wat je morgen nog moet doen.
Je bedenkt dat je misschien alvast iets kunt voorbereiden.
Of je pakt automatisch je telefoon om te kijken of je nog ergens op moet reageren.
Je lichaam heeft rust.
Dat is iets wat ik bij veel vrouwen zie.
Ze verlangen ontzettend naar rust, maar zodra er ruimte ontstaat, voelen ze zich onrustig.
Soms zelfs schuldig.
Ik kan toch niet zomaar niets doen?
Er ligt nog zoveel.
Misschien moet ik deze tijd nuttiger besteden.
Als je lange tijd gewend bent geweest om voortdurend bezig te zijn, kan stilstand onwennig voelen.
Je brein is gewend geraakt aan plannen, anticiperen en problemen oplossen.
Daarnaast kan je eigenwaarde sterk verbonden zijn geraakt met productief zijn, zorgen en presteren.
Dan voelt rust niet vanzelfsprekend als iets wat je mag nemen.
Maar als iets wat je eerst moet verdienen.
En dat is precies waarom een vrije kerstmiddag niet automatisch betekent dat jij ook daadwerkelijk ontspant.
Je hebt niet alleen minder verplichtingen nodig. Je mag ook leren dat je waarde niet afhankelijk is van hoeveel je doet voor anderen.
Hoe kun je meer rust ervaren tijdens de decembermaand?
Misschien denk je nu: Leuk allemaal, maar december blijft toch gewoon druk?
En dat klopt.
Er blijven dingen die geregeld moeten worden.
Je kunt niet iedere verplichting schrappen en je kinderen hebben nu eenmaal verwachtingen.
Maar wat je wel kunt veranderen, is de manier waarop jij met die verwachtingen omgaat.
Niet door nog efficiënter te plannen.
Niet door een nóg betere to-dolijst te maken.
Maar door jezelf andere vragen te stellen.
1. Vraag jezelf af: voor wie doe ik dit eigenlijk?
Stel dat je van plan bent om drie gangen te koken met kerst.
Sta dan eens stil bij de vraag waarom je dat wilt.
Vind je het zelf ontzettend leuk om uitgebreid te koken?
Geniet je van het voorbereiden en samen eten?
Helemaal prima.
Maar doe je het omdat je vindt dat een goed kerstdiner uit drie gangen hoort te bestaan?
Of omdat je bang bent dat anderen het anders niet bijzonder genoeg vinden?
Dan is het interessant om daar eens naar te kijken.
Niet alles wat je doet vanuit liefde, doe je ook vanuit vrijheid.
Soms zit er onder jouw zorgzaamheid een enorme hoeveelheid moeten.
2. Laat anderen teleurgesteld zijn
Dit klinkt misschien eenvoudig.
Maar voor iemand die gewend is om te pleasen, kan dit ontzettend moeilijk zijn.
Want natuurlijk wil je niet dat je moeder verdrietig is.
Of dat je schoonfamilie zich afgewezen voelt.
Maar iemand mag teleurgesteld zijn over jouw keuze, zonder dat jij die keuze hoeft te veranderen.
Je kunt begrip hebben voor de gevoelens van een ander en tegelijkertijd trouw blijven aan jezelf.
Bijvoorbeeld:
"Ik snap dat je het jammer vindt dat we niet komen. Dit jaar kiezen we ervoor om eerste kerstdag thuis te blijven. We spreken graag een ander moment af."
Je hoeft die keuze niet eindeloos te verdedigen.
En je hoeft de teleurstelling van de ander niet onmiddellijk op te lossen.
Dat is misschien wel een van de belangrijkste dingen die je kunt oefenen wanneer je wilt stoppen met pleasen.
3. Onderzoek jouw definitie van een geslaagde decembermaand
Wat wil jij eigenlijk dat je kinderen later herinneren?
Dat de kersttafel perfect gedekt was?
Dat er voor iedereen precies het juiste cadeau lag?
Dat jullie op iedere uitnodiging zijn ingegaan?
Of dat er ruimte was om samen te lachen?
Dat je aandacht had voor hun verhalen?
Dat jullie ontspannen samen konden zijn?
Natuurlijk kunnen mooie tradities en bijzondere momenten waardevol zijn.
Maar ze hoeven niet perfect te zijn om betekenis te hebben.
Misschien ontstaat die fijne herinnering juist op de avond waarop jullie pizza bestellen, een film kijken en niemand iets hoeft.
4. Stop met automatisch alles zelf dragen
Je hoeft niet degene te zijn die overal aan denkt.
Ook niet als jij daar toevallig heel goed in bent.
Laat je partner of andere gezinsleden verantwoordelijkheid nemen voor een compleet onderdeel van de voorbereidingen.
Niet alleen de uitvoering, maar ook het bedenken, plannen en regelen.
En oefen ermee dat iemand anders het op zijn eigen manier mag doen.
Misschien worden de cadeautjes anders ingepakt.
Misschien is het eten eenvoudiger.
Misschien vergeet iemand iets.
Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat jij moet ingrijpen.
Want zolang jij alles blijft overnemen, blijft de verantwoordelijkheid ook bij jou liggen.
5. Leer het schuldgevoel verdragen zonder ernaar te handelen
Dit is misschien wel de lastigste stap.
Want wanneer je voor het eerst andere keuzes gaat maken, betekent dat niet automatisch dat je je daar goed bij voelt.
Misschien voel je juist méér spanning.
Je zegt nee tegen een familiebezoek en vervolgens blijf je er de hele avond over nadenken.
Had ik toch niet moeten gaan?
Vinden ze me nu egoïstisch?
Was ik te hard?
Dat schuldgevoel betekent niet automatisch dat je iets verkeerd hebt gedaan.
Het kan ook betekenen dat je iets anders doet dan je gewend bent.
Je doorbreekt een patroon.
En dat kan ongemakkelijk zijn.
Probeer dan eens tegen jezelf te zeggen:
"Ik mag rekening houden met anderen, zonder mezelf voortdurend op de laatste plaats te zetten."
Je hoeft het schuldgevoel niet eerst kwijt te raken voordat je een grens mag stellen.
Je mag leren om die spanning te verdragen en toch bij je keuze te blijven.
Wat als december niet het probleem is, maar je patronen?
Misschien herken je jezelf in dit verhaal.
En misschien merk je dat het eigenlijk helemaal niet alleen over december gaat.
Want in januari doe je hetzelfde.
Op je werk neem je extra taken over omdat je niet wilt dat collega's teleurgesteld raken.
Als ondernemer blijf je doorgaan omdat je vindt dat je nog meer moet bereiken.
Thuis voel je je verantwoordelijk voor de sfeer.
In je relaties probeer je conflicten te voorkomen.
En wanneer iemand iets van je vindt, kun je daar uren over nadenken.
Je bent voortdurend bezig met wat anderen nodig hebben, verwachten of misschien wel van je denken.
En ondertussen raak je steeds verder verwijderd van jezelf.
Van wat jij wilt.
Van wat jij voelt.
Van waar jouw grenzen liggen.
Dan is december niet de oorzaak van je uitputting.
Het is de maand waarin jouw bestaande patronen extra zichtbaar worden.
En daarom is alleen een rustigere agenda vaak niet voldoende.
Want als jij diep vanbinnen blijft geloven dat je verantwoordelijk bent voor iedereen, vul je de vrijgekomen ruimte waarschijnlijk gewoon weer met nieuwe verplichtingen.
Echte verandering ontstaat wanneer je niet alleen anders gaat plannen, maar ook anders naar jezelf leert kijken.
Wanneer je ontdekt waarom je zoveel verantwoordelijkheid draagt.
Waarom nee zeggen zoveel spanning oproept.
Waarom je steeds probeert het goed te doen.
En waarom je jezelf zo gemakkelijk vergeet.
Je hoeft december niet te overleven
Stel je eens voor dat je deze decembermaand niet voortdurend bezig bent met alles wat nog moet.
Dat je een uitnodiging kunt afslaan zonder daar drie dagen over te piekeren.
Dat je een kerstdiner kunt organiseren zonder jezelf volledig uit te putten.
Dat je de kinderen ziet genieten en niet ondertussen nadenkt over wat er allemaal beter had gekund.
En dat je op eerste kerstdag op de bank zit en denkt:
Dit is goed.
Niet omdat alles perfect is.
Maar omdat je niet meer voortdurend hoeft te bewijzen dat je een goede moeder, partner, dochter of vrouw bent.
Omdat je steeds beter leert voelen wat voor jou belangrijk is.
En omdat je ontdekt dat je niet verantwoordelijk bent voor het geluk van iedereen om je heen.
Dat vraagt oefening.
Bewustwording.
En soms ook het onderzoeken van patronen die al jarenlang met je meelopen.
Maar het begint met één belangrijke vraag:
Wat zou ik deze decembermaand anders doen als ik niet zo bang was om anderen teleur te stellen?
Misschien hoef je niet méér te doen om een fijne decembermaand te hebben.
Misschien mag je juist minder van jezelf verwachten.
En eindelijk ook jezelf meenemen in alle keuzes die je maakt.
Heb je een hoogbegaafd of hooggevoelig kind?
Dan weet je misschien hoe intens december ook voor je kind kan zijn. Een kind dat niet kan slapen van de spanning, overprikkeld raakt na de kerstviering op school of in tranen uitbarst tijdens een gezellig familiediner. Ik ben zelf moeder van drie hoogsensitieve kinderen, van wie twee hoogbegaafd, dus ik weet hoe dat voelt.
In mijn online masterclass Decemberstress met hoogbegaafde kinderen leer je in een uur hoe je je kind voorbereidt op alle drukte van Sinterklaas, Kerst en Oud en Nieuw. Je krijgt er een aftelkalender, ontspanningsoefeningen en tips om te ontprikkelen bij. En een extra document, speciaal voor jou: En jij? Rust voor jezelf in december.
Bekijk hier de masterclass voor €19,-
Van altijd aanstaan naar rust in jezelf
Herken je dat je niet alleen in december, maar eigenlijk het hele jaar door bezig bent met pleasen, perfectionisme, overdenken en voldoen aan verwachtingen?
In mijn coachtraject Break Free onderzoeken we samen waar die patronen vandaan komen, hoe ze je dagelijks beïnvloeden en hoe je stap voor stap andere keuzes kunt maken.
Niet door jezelf nóg meer opdrachten te geven.
Maar door jezelf beter te begrijpen, je grenzen te leren voelen en meer rust en vertrouwen in jezelf te ontwikkelen.
Zodat je niet langer alleen maar bezig bent met wat iedereen van je nodig heeft, maar ook weer ruimte krijgt voor jouw eigen leven.
Wil je ontdekken wat Break Free voor jou kan betekenen?
Bekijk mijn coachingaanbod op neem contact met me op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Je hoeft niet te wachten tot je helemaal uitgeput bent om voor jezelf te kiezen. Ik wens je een december waarin ook jij een beetje mag genieten.
Opmerkingen