Pleasen stoppen: waarom het geen karaktereigenschap is (maar een overlevingsstrategie)

Veel vrouwen die bij mij komen, beginnen hun verhaal met bijna dezelfde zin.

“Ik ben gewoon iemand die veel geeft.”, “Ik ben nu eenmaal een pleaser.”, “Zo ben ik altijd geweest.” En toch zie ik bijna altijd hetzelfde gebeuren.

Een vrouw die zichzelf voortdurend aanpast, die nadenkt over wat anderen nodig hebben, die haar eigen grenzen steeds een stukje verder opschuift.

Niet omdat ze dat wil, maar omdat het bijna automatisch gebeurt.

De moeder die thuis de sfeer probeert te bewaken, de ondernemer die geen nee durft te zeggen tegen een klant, de vrouw die zich verantwoordelijk voelt voor het gevoel van iedereen in de kamer. En ondertussen groeit er vanbinnen iets anders: vermoeidheid, frustratie en een steeds zachter wordende stem van jezelf.

Wat veel mensen niet weten, is dat pleasen meestal geen karaktereigenschap is.

Het is een overlevingsstrategie.

Pleasen is geen karaktertrek

Veel vrouwen denken dat pleasen onderdeel is van hun persoonlijkheid.

Maar vanuit psychologie en traumawetenschap weten we inmiddels iets anders.

Pleasen hoort bij een stressreactie van het zenuwstelsel die ook wel de fawn response wordt genoemd.

Naast vechten, vluchten of bevriezen bestaat er namelijk nog een vierde reactie: aanpassen om veilig te blijven. Je zenuwstelsel leert dan onbewust:

Als ik me aanpas, blijft de verbinding bestaan. Als ik harmonie bewaak, ontstaat er geen conflict. Als ik zorg voor de ander, blijf ik geaccepteerd.

Voor een kind is verbinding namelijk letterlijk veiligheid.

Dus wanneer de omgeving waarin je opgroeit vraagt om aanpassing, leert je zenuwstelsel precies dat te doen.

Niet omdat je zwak bent, maar omdat je intelligent bent.

Je systeem vond een manier om veiligheid te creëren.

Waarom mensen pleasen

Wanneer we kijken naar waarom mensen pleasen, zien we vaak dezelfde patronen terug.

Niet als schuldvraag, maar als begrijpelijke strategie.

Misschien groeide je op in een omgeving waar emoties groot waren, waar spanning in huis hing, waar je al vroeg voelde dat jij degene was die de rust moest bewaren.

Misschien leerde je dat liefde iets was wat je moest verdienen.

Door braaf te zijn, door sterk te zijn, door niet te veel ruimte in te nemen. Misschien kreeg je regelmatig opmerkingen als: doe toch normaal, dan doe je al gek genoeg of waarom moet jij altijd zo overdreven/ emotioneel/ druk/ onrustig doen?

Je leerde:

Niet te moeilijk doen, niet te veel vragen, niet te veel voelen.

En dus werd aanpassen je automatische reactie. Je wist precies hoe iemand zich voelde, je herkende dat aan de lichaamshouding, de toon, de blik van de ander. En daar paste jij jouw gedrag en acties op aan.

Hoe pleasen eruitziet in het volwassen leven

Wat ooit veiligheid gaf, kan later ongemerkt een blokkade worden.

Ik zie dat dagelijks terug bij vrouwen die vastlopen.

In het moederschap

Je probeert de sfeer in huis goed te houden.

Dus je slikt dingen in, je gaat conflicten uit de weg, je zegt ja terwijl je eigenlijk moe bent.

Je kind vraagt iets en je denkt:

Laat maar, ik regel het wel.

Niet omdat je dat wilt, maar omdat je spanning wilt voorkomen.

In het ondernemerschap

Je twijfelt voordat je een prijs noemt, je past je aanbod aan zodat niemand afhaakt, je blijft beschikbaar voor klanten terwijl je eigenlijk rust nodig hebt.

En ondertussen vraag je je af:

Waarom voelt ondernemen soms zo zwaar?

Vaak zit daar hetzelfde mechanisme onder: de angst om iemand teleur te stellen.

In relaties

Je denkt na over wat je zegt, je voelt aan hoe de ander zich voelt, je neemt verantwoordelijkheid voor de sfeer.

En ergens onderweg raak je een stukje van jezelf kwijt.

De impact van pleasen op je kinderen

Veel moeders schrikken wanneer ze dit horen, maar het is belangrijk om eerlijk te zijn.

Kinderen leren namelijk niet alleen van wat je zegt.

Ze leren vooral van wat je laat zien.

Wanneer een kind ziet dat een moeder zichzelf steeds aanpast, leert het iets heel subtiels:

Dat harmonie belangrijker is dan jezelf zijn.

Dat gevoelens van anderen belangrijker zijn dan je eigen grenzen.

Dat aanpassen de manier is om verbinding te houden.

En precies daarom is het doorbreken van pleasen zo belangrijk.

Niet alleen voor jezelf, maar ook voor de generatie na jou.

Wanneer jij grenzen leert stellen, leert je kind iets anders:

Dat verbinding ook kan bestaan mét grenzen, dat jezelf zijn veilig is, dat liefde niet afhankelijk is van aanpassen.

Stoppen met pleasen begint bij bewustwording

Veel vrouwen willen direct weten:

Hoe stop ik met pleasen?

Maar de eerste stap is niet gedrag veranderen.

De eerste stap is begrijpen waarom je het doet.

Zodra je ziet dat pleasen een oude overlevingsstrategie is, verandert er iets.

De schaamte wordt zachter en het oordeel verdwijnt.

Je ziet dat het gedrag ooit een functie had.

En precies daar begint verandering.

Want wat aangeleerd is, kan ook weer afgeleerd worden.

Grenzen leren stellen zonder schuldgevoel

Stoppen met pleasen betekent niet dat je ineens hard of egoïstisch moet worden.

Het betekent dat je leert:

• voelen wat jij nodig hebt

• herkennen wanneer je over je grens gaat

• communiceren vanuit volwassen verantwoordelijkheid

Niet vanuit schuld of angst, maar vanuit rust.

Dat proces vraagt tijd.

Je zenuwstelsel moet namelijk leren dat verbinding ook veilig blijft wanneer jij jezelf niet meer verlaat.

En dat is precies waar echte persoonlijke groei begint.

Van overleven naar rust

Veel vrouwen leven jarenlang in een vorm van onbewust aanpassen.

Niet omdat ze zwak zijn, maar omdat hun systeem ooit geleerd heeft dat dit nodig was.

Toch komt er vaak een moment waarop iets vanbinnen zegt:

Zo wil ik niet langer leven.

Je wilt niet langer op eierschalen lopen, je wilt niet langer jezelf wegcijferen, je wilt niet langer afhankelijk zijn van de mening van anderen.

Je wilt rust.

Niet de rust van aanpassen.

Maar de rust van jezelf kunnen zijn.

Dat is de beweging waar mijn programma Break Free over gaat.

Van overleven naar rust naar regie over je eigen leven.

De eerste stap om te stoppen met pleasen

Pleasen zit niet in je DNA.

Het is een herinnering aan een tijd waarin aanpassen veiligheid gaf.

En misschien heeft die strategie je jarenlang geholpen.

Maar je hoeft hem niet voor altijd te blijven dragen.

De vraag is dus niet:

Hoe zorg ik dat iedereen tevreden blijft?

Maar een andere vraag.

Een die vaak veel spannender voelt.

Wat heb ík nodig?

En misschien is vandaag wel de eerste dag waarop je daar voorzichtig naar gaat luisteren. Wil je hier hulp bij? Dan nodig ik je uit voor het programma Break Free zodat je kunt gaan stoppen met pleasen en voor (ook) jezelf kunt kiezen.