Altijd moe? Hoe perfectionisme en overdenken je uitputten
- 11 minuten geleden
- 6 minuten om te lezen
Je hebt acht uur geslapen.
Je agenda valt vandaag eigenlijk best mee.
Je hebt zelfs bewust een afspraak afgezegd omdat je voelde dat je rust nodig had.
En toch word je moe wakker.
Of je begint de dag nog redelijk, maar halverwege de middag voelt het alsof je batterij alweer leeg is.
Je eerste gedachte is misschien:
Ik moet echt eerder naar bed.
Mijn agenda is gewoon te vol.
Ik moet minder afspraken maken.
En natuurlijk kan vermoeidheid allerlei oorzaken hebben. Als je langdurig of onverklaarbaar moe bent, is het belangrijk om daar niet automatisch een mindsetverklaring aan te geven en zo nodig medische oorzaken te laten onderzoeken.
Maar er is óók een vorm van vermoeidheid waar we veel minder naar kijken:
mentale vermoeidheid.
Want misschien ben je niet alleen moe van alles wat je doet.
Misschien ben je ook moe van alles wat er ondertussen in je hoofd gebeurt.
Perfectionisme kan ontzettend veel energie kosten
Perfectionisme ziet er van buiten soms heel positief uit.
Je bent gedreven.
Je wilt kwaliteit leveren.
Je voelt je verantwoordelijk.
Je houdt overzicht.
Je denkt vooruit.
Je wilt dingen goed doen.
Maar ondertussen kan er in je hoofd een compleet tweede proces draaien.
Heb ik dit wel goed gedaan?
Had ik niet meer moeten doen?
Heb ik iets over het hoofd gezien?
Misschien moet ik het toch nog even aanpassen.
Straks maak ik een fout.
En dát stopt niet wanneer de taak klaar is.
Je hebt de e-mail verstuurd, maar leest hem in gedachten nog een keer terug.
Je hebt een beslissing genomen, maar blijft je afvragen of het wel de juiste was.
Je hebt een gesprek gevoerd, maar analyseert 's avonds opnieuw wat je hebt gezegd.
Je hebt iets afgerond, maar ziet vooral wat beter had gekund.
De taak is klaar. Je hoofd nog niet.
En dat kan behoorlijk vermoeiend zijn.
Waarom ben ik altijd zo moe?
Als je vaak denkt: waarom ben ik toch altijd moe?, kijk dan niet alleen naar je agenda.
Kijk ook eens naar wat je hoofd op een gemiddelde dag allemaal doet.
Want hoeveel energie gaat er bijvoorbeeld naar:
alles goed willen doen;
bang zijn om fouten te maken;
gesprekken analyseren;
jezelf vergelijken met anderen;
vooruitdenken;
scenario's bedenken;
twijfelen over beslissingen;
rekening houden met wat anderen vinden;
jezelf voortdurend beoordelen;
nadenken over wat er allemaal nog moet?
Dat zijn geen afspraken die je in je agenda ziet staan.
Maar ze kunnen wel de hele dag doorgaan.
Misschien zit daar een deel van je vermoeidheid.
Je hoofd staat altijd aan
Je kunt fysiek op de bank zitten en mentaal nog steeds keihard aan het werk zijn.
Misschien herken je dit.
Je probeert televisie te kijken, maar ondertussen denk je aan morgen.
Je gaat wandelen om je hoofd leeg te maken, maar analyseert tijdens de wandeling dat gesprek van vanmiddag.
Je ligt in bed en ineens komt je complete to-do-lijst voorbij.
Je hebt eindelijk een vrije middag en denkt:
Als ik nu toch tijd heb, kan ik net zo goed even…
Zelfs rust wordt dan iets wat efficiënt gebruikt moet worden.
En misschien is dát waarom je soms niet uitrust, terwijl je daar op papier wel tijd voor hebt.
Je lichaam stopt.
Maar je hoofd blijft AAN.
De angst om fouten te maken
Onder perfectionisme kan angst om fouten te maken zitten.
Niet bij iedereen op dezelfde manier.
Daarom vind ik het interessanter om jezelf te onderzoeken dan om onmiddellijk te zeggen:
Ik ben nu eenmaal perfectionistisch.
Vraag jezelf eens af:
Wat betekent het voor mij als ik een fout maak?
Is een fout gewoon een fout?
Of maakt jouw hoofd er iets groters van?
Dan vinden ze me niet goed genoeg.
Dan stel ik iemand teleur.
Dan zien ze dat ik het eigenlijk niet kan.
Dan krijg ik kritiek.
Dan heb ik gefaald.
Als een fout voor jou onbewust zoveel betekenis krijgt, is het logisch dat je hoofd probeert fouten te voorkomen.
Dus controleer je.
Denk je vooruit.
Bereid je je extra goed voor.
Loop je scenario's door.
En twijfel je misschien zelfs nadat je al een keuze hebt gemaakt.
Dat kost energie.
Overdenken stopt niet wanneer je werkdag stopt
Dat is misschien wel het lastige aan mentale vermoeidheid.
Werk kun je afsluiten.
Je laptop kan dicht.
Maar je gedachten gaan gewoon mee naar huis.
Je blijft bijvoorbeeld een gesprek herhalen.
Waarom zei hij dat?
Had ik anders moeten reageren?
Kwam ik niet verkeerd over?
Of je bent alweer bezig met morgen.
Ik moet dit echt niet vergeten.
Hoe ga ik dat oplossen?
Wat als dit gebeurt?
En voor je het weet ben je mentaal bezig met situaties die voorbij zijn óf nog helemaal niet bestaan.
Je bent niet alleen moe van vandaag.
Je hoofd draagt gisteren én morgen ondertussen ook nog mee.
Nooit het gevoel hebben dat het goed genoeg is
En dan is er nog een patroon dat ik veel zie bij perfectionisme:
het is nooit echt klaar.
Je kunt iets goed hebben gedaan en onmiddellijk zien wat beter had gekund.
Je kunt tien dingen van je lijst hebben afgevinkt en denken aan nummer elf.
Je kunt een compliment krijgen en het relativeren.
Je kunt een doel behalen en alweer bezig zijn met het volgende.
Daardoor ontbreekt er iets belangrijks:
het moment waarop je hoofd registreert: het is goed. Ik ben klaar.
Als die lat steeds verschuift, wanneer krijg je dan toestemming om tevreden te zijn?
Wanneer mag je stoppen?
Wanneer mag je rusten?
Wanneer is het genoeg?
Dat zijn interessante vragen als je merkt dat je veel bereikt en tegelijkertijd voortdurend het gevoel hebt dat je achterloopt.
Misschien hoef je niet nóg beter te worden
Veel perfectionistische vrouwen proberen hun vermoeidheid vervolgens op te lossen op dezelfde manier waarop ze alles oplossen:
door zichzelf nóg beter te organiseren.
Een betere ochtendroutine.
Een strakkere planning.
Meer sporten.
Gezonder eten.
Eerder slapen.
Minder schermtijd.
Een nieuwe methode om productiever te worden.
En daar kunnen prima dingen tussen zitten.
Maar let eens op wat er gebeurt als zelfs uitrusten een nieuw verbeterproject wordt.
Dan heb je ineens óók nog een perfecte ochtendroutine nodig.
Moet je goed mediteren.
Moet je voldoende stappen zetten.
Moet je op tijd naar bed.
En moet je vooral niet gestrest zijn.
Dan is ontspanning ineens het volgende ding dat je goed moet doen.
Hoe krijg je meer rust in je hoofd?
Misschien begint dat niet met nóg een oplossing.
Maar met bewustwording.
Probeer vandaag eens op te merken hoeveel mentale energie je gebruikt voor dingen die niemand aan de buitenkant ziet.
Niet om jezelf erop te betrappen dat je het "verkeerd" doet.
Maar om je eigen patroon te leren kennen.
Stel jezelf vanavond deze vraag:
Wat heeft mij vandaag meer energie gekost: wat ik daadwerkelijk moest doen, of alles wat ik er in mijn hoofd omheen heb gedaan?
Denk aan:
het twijfelen;
het analyseren;
het controleren;
jezelf bekritiseren;
vooruitdenken;
scenario's maken;
je zorgen maken over de mening van anderen.
En vraag jezelf daarna:
Wat probeerde ik daarmee eigenlijk te voorkomen, controleren of zeker te weten?
Daar kan een heel ander antwoord onder zitten dan:
Ik moet gewoon minder doen.
Je hoeft niet eerst perfect te worden om rust te mogen ervaren
Misschien zit daar uiteindelijk de belangrijkste verschuiving.
Van: Hoe krijg ik mezelf eindelijk helemaal op orde?
Naar: Waarom vind ik dat ik eerst aan allerlei voorwaarden moet voldoen voordat het genoeg is?
Je hoeft niet iedere gedachte op te lossen.
Niet ieder scenario vooraf uit te denken.
Niet iedere fout te voorkomen.
Niet iedere mening van een ander te controleren.
En je hoeft ook niet eerst je volledige to-do-lijst af te werken voordat je mag stoppen.
Misschien begint meer energie niet alleen bij minder doen.
Misschien begint het óók bij minder van jezelf eisen terwijl je het doet.
Staat jouw hoofd altijd AAN?
Herken je dat je lichaam moe is, maar je hoofd blijft nadenken, analyseren, plannen en vooruitdenken?
Dan heb ik de gratis Hoofd-Uit Reset voor je gemaakt.
Een korte oefening waarmee je bewust neerzet wat je hoofd nog probeert vast te houden, zodat je je dag mentaal kunt afsluiten.
En merk je dat dit niet alleen 's avonds speelt, maar dat je hoofd eigenlijk de hele dag AAN staat? Dan ben je welkom bij mijn gratis webinar:
Daar onderzoeken we welke patronen ervoor kunnen zorgen dat je hoofd moeilijk tot rust komt en hoe je kunt beginnen die patronen te doorbreken.
Opmerkingen